اخذ گواهینامه ISO 22000:2018؛ مراحل، شرایط و هزینه دریافت
ISO 22000:2018 استاندارد بینالمللی سیستم مدیریت ایمنی مواد غذایی یا FSMS است و برای سازمانهای فعال در زنجیره غذا طراحی شده است. این استاندارد به سازمان کمک میکند خطرات مرتبط با ایمنی مواد غذایی را بهصورت نظاممند شناسایی، ارزیابی و کنترل کند.
ISO 22000 میتواند برای تولیدکنندگان مواد غذایی، رستورانها، کترینگها، شرکتهای بستهبندی، تأمینکنندگان، مجموعههای حملونقل و سایر سازمانهای مرتبط با زنجیره غذایی کاربرد داشته باشد. این استاندارد اصول HACCP و برنامههای پیشنیاز را در چارچوب سیستم مدیریت ایمنی مواد غذایی بهکار میگیرد.
ISO 22000:2018 در حال حاضر نسخه جاری استاندارد است. اصلاحیه ISO 22000:2018/Amd 1:2024 نیز درباره تغییرات اقلیمی منتشر شده است. نسخه بعدی ISO 22000 در حال تدوین است، اما تا زمان انتشار رسمی، مبنای جاری همان نسخه 2018 است.برای مشاهده مشخصات و وضعیت رسمی استاندارد، میتوانید صفحه ISO 22000 در وبسایت سازمان بینالمللی استانداردسازی را بررسی کنید.
استاندارد ISO 22000 چیست؟
ISO 22000:2018 استاندارد بینالمللی سیستم مدیریت ایمنی مواد غذایی یا FSMS است و برای سازمانهایی طراحی شده که بهطور مستقیم یا غیرمستقیم در زنجیره غذایی فعالیت دارند.
این استاندارد به سازمان کمک میکند خطرات مرتبط با ایمنی مواد غذایی را شناسایی، ارزیابی و کنترل کند و یک سیستم ساختاریافته برای مدیریت ایمنی غذا ایجاد کند.
ISO 22000 اصول HACCP و مراحل کاربردی توسعهیافته توسط Codex Alimentarius را در خود جای داده و در کنار آن بر ارتباط مؤثر، مدیریت سیستم و برنامههای پیشنیاز نیز تأکید دارد.
چه سازمانهایی میتوانند ISO 22000 دریافت کنند؟
ISO 22000 برای انواع سازمانهای زنجیره غذایی قابل استفاده است؛ از جمله تولیدکنندگان مواد غذایی، رستورانها، کترینگها، شرکتهای حملونقل و انبارش، تأمینکنندگان مواد اولیه، خردهفروشان و پیمانکاران مرتبط.
قابل استفاده بودن این استاندارد به این معنا نیست که همه سازمانها الزاماً باید گواهینامه ISO 22000 دریافت کنند. نیاز به گواهینامه باید بر اساس نوع فعالیت، الزامات قانونی، مشتری، قرارداد یا بازار هدف بررسی شود.
ارتباط ISO 22000 با HACCP چیست؟
HACCP یک روش نظاممند برای شناسایی و کنترل خطرات ایمنی مواد غذایی است. ISO 22000 اصول HACCP را در چارچوب یک سیستم مدیریت ایمنی مواد غذایی یکپارچه میکند.
به همین دلیل، ISO 22000 صرفاً یک برنامه HACCP نیست و علاوه بر کنترل خطرات، موضوعاتی مانند مدیریت سیستم، مسئولیتها، ارتباطات، برنامههای پیشنیاز، پایش و بهبود مستمر را نیز پوشش میدهد.
ارتباط ISO 22000 با ISO 9001 چیست؟
ISO 22000 از همان ساختار سطح بالای استانداردهای سیستم مدیریتی استفاده میکند و میتواند با استانداردهایی مانند ISO 9001 یکپارچه شود.
با این حال، ISO 22000 زیرمجموعه ISO 9001 نیست و برای دریافت آن الزام عمومی به داشتن گواهینامه ISO 9001 وجود ندارد. ISO 9001 بر مدیریت کیفیت عمومی تمرکز دارد، در حالی که ISO 22000 بهطور تخصصی برای مدیریت ایمنی مواد غذایی تدوین شده است.
مزایای ISO 22000 چیست؟
پیادهسازی ISO 22000 میتواند به سازمانهای فعال در زنجیره غذایی کمک کند خطرات ایمنی مواد غذایی را بهصورت ساختاریافته شناسایی و کنترل کنند، مسئولیتها را مشخصتر کنند و فرایندهای مرتبط با ایمنی غذا را بهتر پایش کنند.
این استاندارد همچنین میتواند به بهبود ارتباط میان تأمینکنندگان، تولیدکنندگان، توزیعکنندگان و مشتریان کمک کند و چارچوب مشخصی برای مدیریت برنامههای پیشنیاز، اصول HACCP و بهبود مستمر سیستم مدیریت ایمنی مواد غذایی ایجاد کند.
داشتن گواهینامه ISO 22000 بهتنهایی تضمینکننده حذف کامل خطرات، افزایش فروش یا پذیرش قطعی توسط همه مشتریان نیست. نتیجه واقعی به نحوه پیادهسازی سیستم و شرایط سازمان بستگی دارد.
مراحل اخذ گواهینامه ISO 22000
فرایند اخذ گواهینامه ISO 22000 با تعیین دامنه سیستم مدیریت ایمنی مواد غذایی و بررسی فعالیتهای سازمان آغاز میشود.
در ادامه، خطرات مرتبط با ایمنی مواد غذایی شناسایی و ارزیابی میشوند و برنامههای پیشنیاز، اصول HACCP، مسئولیتها، روشهای کنترلی و مستندات لازم متناسب با فعالیت سازمان اجرا میشوند.
پس از اجرای سیستم، سازمان باید عملکرد آن را ارزیابی کند، ممیزی داخلی و بازنگری مدیریت انجام دهد و عدمانطباقهای احتمالی را برطرف کند.
در مرحله بعد، یک Certification Body یا CB برای ممیزی صدور انتخاب میشود. در صورت احراز انطباق با الزامات ISO 22000 و رفع موارد احتمالی، گواهینامه صادر میشود.
هزینه اخذ گواهینامه ISO 22000 چقدر است؟
هزینه اخذ گواهینامه ISO 22000 برای همه سازمانها یکسان نیست. عواملی مانند تعداد کارکنان، تعداد سایتها، نوع فعالیت، پیچیدگی فرایندهای غذایی، دامنه سیستم، میزان آمادگی سازمان برای ممیزی و مرجع صدور انتخابشده بر هزینه نهایی اثر میگذارند.
شرکتی که از قبل سیستم مدیریت ایمنی مواد غذایی و مستندات لازم را اجرا کرده است، شرایط متفاوتی با مجموعهای دارد که باید پیادهسازی را از ابتدا آغاز کند.
به همین دلیل بهتر است برای برآورد هزینه، ابتدا نوع فعالیت، تعداد کارکنان، دامنه گواهینامه و هدف سازمان از دریافت ISO 22000 مشخص شود.
آیا دریافت گواهینامه ISO 22000 اجباری است؟
خیر. خود استاندارد ISO 22000 دریافت گواهینامه را برای همه سازمانها الزامی نمیکند. یک مجموعه میتواند الزامات استاندارد را پیادهسازی کند بدون اینکه الزاماً برای Certification اقدام کند.
با این حال، در برخی قراردادها، زنجیرههای تأمین، مناقصات یا الزامات مشتری ممکن است ارائه گواهینامه ISO 22000 درخواست شود. بنابراین باید شرایط هر مشتری، قرارداد یا بازار هدف جداگانه بررسی شود.
اخذ گواهینامه ISO 22000 چگونه انجام میشود؟
اخذ گواهینامه ISO 22000:2018 پس از پیادهسازی الزامات سیستم مدیریت ایمنی مواد غذایی و آمادهسازی سازمان برای ممیزی انجام میشود.
سازمان ISO خودش گواهینامه صادر نمیکند. ممیزی و صدور توسط یک Certification Body یا CB مستقل انجام میشود. خود ISO هم تأکید میکند Certification برای استفاده از ISO 22000 اجباری نیست، اما سازمانهایی که قصد دریافت گواهینامه دارند باید از یک مرجع صدور ثالث معتبر استفاده کنند.
اگر CB دارای Accreditation باشد، صلاحیت آن توسط یک Accreditation Body یا AB در دامنه مشخص ارزیابی میشود. برای صدور گواهینامه سیستم مدیریت ایمنی مواد غذایی، استاندارد ISO 22003-1:2022 نیز الزامات مربوط به مراجع ممیزی و صدور FSMS را مشخص میکند.
هنگام انتخاب مرجع صدور باید نام CB، وضعیت اعتباردهی، دامنه فعالیت، امکان استعلام گواهینامه و هدف استفاده از مدرک مانند قرارداد، صادرات یا ارائه به مشتری بررسی شود.
هزینه اخذ گواهینامه ISO 22000 به چه عواملی بستگی دارد؟
هزینه اخذ گواهینامه ISO 22000 فقط به نام مرجع صدور وابسته نیست. عواملی مانند تعداد کارکنان، تعداد سایتها، نوع و پیچیدگی فعالیتهای غذایی، دامنه سیستم، میزان آمادگی سازمان برای ممیزی و مرجع صدور انتخابشده روی هزینه نهایی اثر میگذارند.
برای اعلام هزینه دقیق، ابتدا باید شرایط واقعی سازمان و هدف آن از اخذ گواهینامه ایزو بررسی شود.
