اخذ گواهینامه ISO 45001:2018؛ مراحل، شرایط و هزینه دریافت

ISO 45001:2018 استاندارد بین‌المللی سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی یا سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی (OH&S)

است و به سازمان‌ها کمک می‌کند خطرات محیط کار را شناسایی، ریسک‌های ایمنی و بهداشتی را مدیریت و عملکرد ایمنی خود را به‌صورت مستمر بهبود دهند.

این استاندارد برای سازمان‌های مختلف، صرف‌نظر از اندازه یا نوع فعالیت، قابل استفاده است و موضوعاتی مانند مشارکت کارکنان، شناسایی خطرات، ارزیابی ریسک، الزامات قانونی و مقرراتی، آمادگی در شرایط اضطراری، بررسی حوادث و بهبود مستمر را پوشش می‌دهد.

ISO 45001:2018 در حال حاضر نسخه جاری استاندارد است و در سال 2024 مجدداً توسط ISO تأیید شده است. نسخه بعدی استاندارد در حال تدوین است؛ بنابراین تا زمان انتشار رسمی نسخه جدید، مبنای جاری برای پیاده‌سازی و صدور گواهینامه همان ISO 45001:2018 است.

در این راهنما مراحل اخذ گواهینامه ISO 45001، شرایط و مدارک موردنیاز، عوامل مؤثر بر هزینه، کاربرد استاندارد و نحوه بررسی اعتبار مرجع صدور را بررسی می‌کنیم.

تاریخچه ISO 45001 :

توسعه ISO 45001 به‌صورت رسمی در سال 2013 با تشکیل کمیته پروژه ISO/PC 283 آغاز شد. هدف این پروژه تدوین یک استاندارد بین‌المللی برای سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی بود که بتواند جایگزین چارچوب‌های قبلی مانند OHSAS 18001 شود. (committee.iso.org)

فرایند تدوین استاندارد چند سال ادامه داشت و پس از بررسی پیش‌نویس‌ها و رأی‌گیری اعضای ISO، نسخه نهایی در 12 مارس 2018 با عنوان ISO 45001:2018 منتشر شد. (iso.org)

ISO 45001 پس از انتشار، جایگزین OHSAS 18001 شد و برای سازمان‌های دارای گواهینامه OHSAS 18001 یک دوره انتقال سه‌ساله در نظر گرفته شد. (iso.org)

در سال 2024 نیز ISO 45001:2018 دوباره بررسی و تأیید شد و همچنان نسخه جاری استاندارد است. نسخه بعدی ISO 45001 در حال تدوین است، اما تا زمان انتشار رسمی، مبنای جاری همان نسخه 2018 است. (iso.org)

استاندارد ISO 45001 چیست؟

ISO 45001:2018 استاندارد بین‌المللی سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی است و چارچوبی برای شناسایی خطرات، ارزیابی ریسک‌های ایمنی و بهداشتی و بهبود عملکرد OH&S در سازمان فراهم می‌کند.

این استاندارد موضوعاتی مانند تعهد مدیریت ارشد، مشارکت کارکنان، شناسایی خطرات، ارزیابی ریسک و فرصت، الزامات قانونی و مقرراتی، کنترل‌های عملیاتی، آمادگی در شرایط اضطراری، بررسی حوادث و بهبود مستمر را پوشش می‌دهد. ISO 45001:2018 در سال 2024 دوباره بررسی و تأیید شده و همچنان نسخه جاری استاندارد است. همچنین اصلاحیه ISO 45001:2018/Amd 1:2024 درباره تغییرات اقلیمی برای آن منتشر شده است.

ISO 45001 برای چه سازمان‌هایی مناسب است؟

ISO 45001 برای انواع سازمان‌ها، صرف‌نظر از اندازه یا نوع فعالیت، قابل استفاده است. با این حال، اهمیت آن برای سازمان‌هایی که کارکنان با خطرات شغلی، عملیات صنعتی، فعالیت‌های کارگاهی، پروژه‌های ساختمانی، تعمیر و نگهداری یا سایر محیط‌های پرریسک سروکار دارند بیشتر است.

نیاز به دریافت گواهینامه باید بر اساس شرایط سازمان، الزامات مشتری، قرارداد، مناقصه و سطح ریسک فعالیت بررسی شود و برای همه شرکت‌ها الزام عمومی یکسانی وجود ندارد.

مزایای پیاده‌سازی ISO 45001

اجرای صحیح ISO 45001 می‌تواند به سازمان کمک کند خطرات محیط کار را ساختاریافته‌تر شناسایی کند، کنترل‌های متناسب با ریسک‌ها را اجرا کند و مشارکت کارکنان در موضوعات ایمنی و بهداشت شغلی را افزایش دهد.

از دیگر مزایا می‌توان به بهبود بررسی حوادث، مدیریت بهتر الزامات قانونی و مقرراتی، آمادگی بیشتر در شرایط اضطراری، کاهش احتمال وقوع حوادث و ایجاد سازوکار مشخص برای بهبود مستمر عملکرد ایمنی اشاره کرد.

این استاندارد به‌تنهایی تضمین‌کننده حذف کامل حوادث، کاهش قطعی هزینه بیمه یا موفقیت در مناقصه نیست و نتیجه واقعی به نحوه پیاده‌سازی و عملکرد سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی بستگی دارد.

مراحل پیاده‌سازی ISO 45001

پیاده‌سازی ISO 45001 با تعیین دامنه سیستم، شناخت شرایط سازمان و شناسایی خطرات و ریسک‌های مرتبط با فعالیت‌ها آغاز می‌شود.

سپس الزامات قانونی و سایر تعهدات مرتبط شناسایی می‌شوند و اهداف، مسئولیت‌ها و کنترل‌های لازم برای مدیریت ریسک‌های OH&S تعیین می‌شوند.

در ادامه، سازمان باید کارکنان را در فرایندهای ایمنی مشارکت دهد، کنترل‌های عملیاتی را اجرا کند، برای شرایط اضطراری آماده باشد و عملکرد سیستم را پایش کند.

پیش از ممیزی صدور، معمولاً ممیزی داخلی و بازنگری مدیریت انجام می‌شود و عدم‌انطباق‌های احتمالی برطرف می‌شوند.

اخذ گواهینامه ISO 45001 چگونه انجام می‌شود؟

پس از پیاده‌سازی الزامات استاندارد، سازمان می‌تواند برای ممیزی صدور توسط یک Certification Body یا CB اقدام کند.

مرجع صدور، سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی سازمان را در برابر الزامات ISO 45001 ارزیابی می‌کند و در صورت احراز انطباق و رفع عدم‌انطباق‌های احتمالی، گواهینامه صادر می‌شود.

انتخاب CB باید بر اساس اعتبار مرجع صدور، دامنه فعالیت، امکان استعلام گواهینامه و کاربرد موردنظر سازمان مانند مناقصه، قرارداد یا ارائه به کارفرما انجام شود.

نتیجه‌گیری

ISO 45001:2018 استانداردی برای مدیریت نظام‌مند ایمنی و بهداشت شغلی است و به سازمان‌ها کمک می‌کند خطرات محیط کار را بهتر شناسایی و کنترل کنند، الزامات مرتبط را در نظر بگیرند و سازوکار مشخصی برای بهبود مستمر عملکرد ایمنی داشته باشند.

با این حال، انتخاب و دریافت گواهینامه ISO 45001 باید بر اساس نوع فعالیت، سطح ریسک، الزامات مشتری یا کارفرما و هدف واقعی سازمان انجام شود. صرف داشتن گواهینامه به‌تنهایی تضمین‌کننده حذف حوادث، موفقیت در مناقصه یا پذیرش قطعی توسط همه کارفرمایان نیست و نتیجه واقعی به نحوه پیاده‌سازی سیستم بستگی دارد.

اگر سازمان شما قصد اخذ گواهینامه ISO 45001 را دارد، بهتر است پیش از انتخاب مرجع صدور، شرایط سازمان، دامنه فعالیت و کاربرد موردنظر گواهینامه بررسی شود تا مسیر مناسب‌تری برای پیاده‌سازی و صدور انتخاب شود.

برای آشنایی با مراحل عمومی دریافت، مدارک و نحوه انتخاب مرجع صدور، راهنمای اخذ گواهینامه ایزو را مطالعه کنید.