سام: ندا، درباره ASCB شنیدم که نهاد اعتباربخشی هست و میتونه گواهی ISO معتبر بده. سایت رسمیش هم https://www.ascb.com هست. میشه دربارهاش بیشتر بگی؟
ندا: بله. ASCB مخفف Accreditation Service for Certifying Bodies است و ادعا میکنه یک نهاد بینالمللی اعتباردهی مستقل برای مراجع صدور گواهی ISO هست و از سال ۱۹۹۵ فعالیت میکنه.
سام: پس یعنی این گواهیها معتبر جهانیه؟
ندا: اینجا دقیقاً نکته مهمه. هرچند ASCB خودش را یک مرجع اعتباربخشی جهانی معرفی میکنه، ولی عضو رسمی IAF نیست (IAF انجمن جهانی اعتباردهی است که اعتبار واقعی بینالمللی را تضمین میکنه).
سام: یعنی گواهیهای تحت اعتبار ASCB در مناقصات یا قراردادهای بینالمللی پذیرفته نمیشن؟
ندا: دقیقاً. چون IAF استاندارد مورد قبول برای اعتباردهی صلاحیت مراجع صدور ISO است، نبود عضویت ASCB در IAF یعنی این گواهیها در بازار جهانی به رسمیت شناخته نمیشن و در بسیاری از مناقصات و صادرات ممکنه رد بشن یا اعتبار نداشته باشن.
سام: ولی تبلیغاتش طوریه که انگار خیلی معتبره.
ندا: در تبلیغات ASCB به محبوبیت و گستردگیش اشاره میکنند، اما اعتبار بینالمللی واقعی با عضویت در نهادهای معتبر مثل IAF مشخص میشه نه با ادعاها.
سام: یعنی شرکتهایی که گواهی ISO از CB های تحت اعتبار ASCB دارن هم باید نگران باشن؟
ندا: بله. چون اگر مرجع صدور گواهی (CB) تحت اعتبار ASCB باشه، نتیجه این گواهی ممکنه در استانداردهای بینالمللی پذیرفته نشه یا برای اهداف رسمی مثل صادرات و مناقصه کافی نباشه.
سام: خب پس چرا بعضی سایتها هنوز ASCB رو معتبر معرفی میکنن؟
ندا: یکی از دلایل اینه که ASCB خودش رو مستقل و بیطرف معرفی میکنه و ادعا میکنه فرآیندهای اعتبارسنجی انجام میده. این موضوع برای گواهیهای داخلی یا تبلیغاتی ممکنه فکر خوبی باشه، اما اعتبار جهانی رو تضمین نمیکنه.
سام: پس چه نکتهای باید حتماً قبل از دریافت گواهی ISO رعایت کنم؟
ندا: قبل از هر چیز باید ببینی CBای که میخوای ازش گواهی بگیری، توسط یک AB عضو IAF اعتباربخشی شده یا نه. اگر نه، حتی اگر تحت اعتبار ASCB باشه، بهتره به دنبال گزینههای با اعتبار بینالمللی واقعی باشی.
مرکز ASCB برای اخذ: گرفتن یا نگرفتن، مسئله این است!!
متقاضیان گواهینامه ایزو معمولاً با این تصور وارد مسیر اخذ ISO میشوند که «داشتن یک مدرک» کافی است؛ اما واقعیت این است که این انتخاب، اگر ناآگاهانه باشد، میتواند پرهزینه و حتی زیانبار باشد. گواهینامه ایزو فقط یک فایل PDF یا یک لوگو روی سایت نیست؛ اعتبار آن مستقیماً به مرجعی بستگی دارد که گواهی را صادر کرده و نهادی که آن مرجع را اعتباربخشی کرده است. نادیده گرفتن این زنجیره، یعنی پذیرفتن ریسکی که دیر یا زود خود را نشان میدهد.
بسیاری از متقاضیان، تحت تأثیر تبلیغات، سرعت بالا، قیمت ارزان یا وعده «ایزو فوری»، سراغ مراجع صدوری میروند که تحت اعتبار نهادهایی مانند ASCB فعالیت میکنند؛ بدون اینکه بدانند این نهادها عضو سیستم رسمی اعتباربخشی بینالمللی نیستند. نتیجه چیست؟ گواهینامهای که شاید روی کاغذ زیبا باشد، اما در مناقصه، ممیزی مشتری خارجی، صادرات، یا حتی همکاری با شرکتهای بزرگ، بهراحتی رد میشود. در این مرحله، هزینه واقعی تازه خودش را نشان میدهد: از دست رفتن فرصتها، بیاعتمادی طرف مقابل، و الزام به دریافت مجدد گواهینامه معتبر.
اشتباه رایج دیگر این است که متقاضی تصور میکند «همه ایزوها شبیه هم هستند». در حالیکه تفاوت اصلی دقیقاً در اعتبار مرجع اعتباربخشی است. اگر مرجع صدور گواهی شما تحت اعتبار نهادی باشد که عضو IAF نیست، عملاً شما خارج از سیستم مورد پذیرش جهانی قرار دارید؛ حتی اگر نام استاندارد (مثل ISO 9001 یا ISO 14001) کاملاً درست باشد. استاندارد درست با اعتبار غلط، ارزشی ایجاد نمیکند.
نکته مهمتر این است که اصلاح این اشتباه همیشه ساده نیست. بسیاری از شرکتها پس از رد شدن در مناقصه یا ممیزی، متوجه میشوند که گواهی قبلی آنها قابل دفاع نیست. در این شرایط، نهتنها باید دوباره هزینه کنند، بلکه زمان از دسترفته، فرصتهای سوخته و آسیب به اعتبار سازمان هم قابل جبران نیست. این همان جایی است که یک انتخاب اشتباه، از «صرفهجویی اولیه» به «زیان استراتژیک» تبدیل میشود.
هشدار روشن است: پیش از هر تصمیمی، فقط از خودتان نپرسید «چقدر ارزانتر است؟» یا «چقدر سریعتر صادر میشود؟»؛ بپرسید این گواهی کجا پذیرفته میشود و چه کسی پشت اعتبار آن ایستاده است. انتخاب نادرست در مسیر ایزو، شاید در ابتدا ساده و کمهزینه به نظر برسد، اما در عمل میتواند به یکی از پرهزینهترین تصمیمهای سازمان شما تبدیل شود.
